Tiền mã hóa là gì? Cách giải thích dành cho người mới bắt đầu

Tài sản crypto là gì và nó hoạt động như thế nào?

Trước khi chúng ta đào sâu nghiên cứu về thế giới tài sản crypto, chúng ta cần hiểu “tài sản” là gì. Website của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế định nghĩa tài sản là “một thực thể có chức năng lưu trữ giá trị. Quyền sở hữu được thực thi bởi các đơn vị thể chế, cá nhân hoặc tập thể, và từ đó chủ sở hữu có thể thu được lợi ích kinh tế bằng cách nắm giữ hoặc sử dụng nó qua một khoảng thời gian”.

Trong thế giới đồng crypto, “tài sản” là một thuật ngữ dùng để chỉ bất kỳ loại tiền mã hóa nào. Dù được sử dụng như tiền nhưng nó có nhiều ứng dụng khác ngoài việc thanh toán. Trên thực tế, việc sử dụng và định nghĩa kinh điển của khái niệm tiền tệ bị thu hẹp khi nói về tiền mã hóa. Ví dụ, mặc dù Bitcoin có thể dùng để mua nước nhưng bạn cũng có thể dùng nó để mua các loại đồng khác với một giá trị nội tại. Trong bài viết “A Brief Thematic Review the nature of crypto assets”, Tiến sĩ Usman W. Chohan thuộc Đại học New South Wales đã giải thích về bản chất của tài sản crypto. Tiến sĩ Chohan giải thích rằng một tài sản crypto không tồn tại theo kích thước vật lý mà chỉ có thể tồn tại dưới dạng kỹ thuật số. Hơn nữa, giá trị của nó bắt nguồn từ nguyên lý cung – cầu thay vì sự can thiệp từ bên ngoài, đồng thời mang tính bảo mật tối ưu.

Tiền mã hóa

Tiền mã hóa là gì?

Tiền mã hóa (cryptocurrency hay cryptographic currency) là một thuật ngữ dùng để mô tả các loại tiền kỹ thuật số vốn sử dụng mật mã học (cryptography) để bảo vệ mạng lưới thanh toán và giao dịch bên trong.

Thuật ngữ “cryptography” xuất phát từ hai từ Hy Lạp “Kryptos” và “Graphein””, nghĩa là “bí mật” và “cách viết”. Quá trình mã hóa các từ và số đã tiếp diễn suốt hàng nghìn năm qua, và ngày nay, quá trình này thường được thực hiện bằng kỹ thuật số.

Bất kỳ loại tiền kỹ thuật số nào áp dụng công nghệ blockchain – một dạng “sổ cái” công khai ghi lại toàn bộ các giao dịch một cách công khai – sử dụng mật mã crypto để mã hóa dữ liệu, đều có thể được gọi là tiền mã hóa. Bitcoin, Ethereum, Litecoin, Dash, Monero, Ripple, Steem đều là tiền mã hóa.

Nhiều người nhầm lẫn giữa tiền kỹ thuật số và tiền mã hóa. Nói một cách đơn giản, tất cả tiền mã hóa đều là tiền kỹ thuật số. PayPal, tiền ảo trong các trò chơi, và thậm chí cả các loại điểm thưởng tích lũy cho khách hàng trung thành trên một nền tảng nào đó cũng đều có thể được xem là tiền kỹ thuật số. Hay nói cách khác, tiền kỹ thuật số là một danh mục mẹ và tiền mã hóa là danh mục con của tiền kỹ thuật số.

Tất cả tiền mã hóa đều sử dụng một công nghệ gọi là “blockchain”. Đó là một mạng lưới các máy tính khác nhau cùng làm việc để ghi chép và xác nhận các giao dịch. Nói một cách đơn giản, nó là một “cuốn sách ma thuật” mà hàng nghìn người cùng có nó trong một thời điểm. “Cuốn sách ma thuật” này, một khi được chỉnh sửa, sẽ yêu cầu tất cả những người có nó phải “xác nhận” những thay đổi đó là hợp lệ để việc “chỉnh sửa” có thể được xác minh. Trong trường hợp tiền mã hóa, sự “chỉnh sửa” này chính là các “giao dịch”.

Vì là một mạng lưới hợp tác ngang hàng nên các giao dịch cũng hoàn toàn ngang hàng. Đó là lý do tại sao hầu hết tiền mã hóa không có một “thực thể tập trung” điều khiển và kiểm soát các loại tiền. Đó là lý do tại sao tiền mã hóa được xem là đồng tiền dân chủ nhất mà chúng ta hiện có.

Hiện nay có hơn 1500 loại tiền mã hóa khác nhau trên thị trường (theo Coinmarketcap.com, một nền tảng xếp hạng các loại tiền mã hóa dựa trên tổng vốn hóa thị trường của chúng). Chắc chắn Bitcoin là loại tiền phổ biến nhất trong tất cả bởi vì nó là loại tiền tiên phong, loại tiền mã hóa đầu tiên được tạo ra. Tiếp theo là Ethereum, Ripple, v.v…

Nếu bạn đang tìm kiếm một phương thức thanh toán ngay lập tức, an toàn, dân chủ và thật sự toàn cầu, tốn rất ít hoặc không tốn phí giao dịch, hãy tìm hiểu thêm về tiền mã hóa và cách sử dụng chúng!

Cơ chế hoạt động bên dưới

Tài sản crypto chỉ hoạt động trên mạng Internet bằng cách sử dụng khả năng xử lý của một mạng lưới máy tính để xác minh và đăng ký tất cả các giao dịch được thực hiện. Đổi lại, các máy tính này được thưởng bằng một khoản thanh toán dưới dạng token. Hệ thống đảm bảo cho sự vận hành của quá trình này được gọi là blockchain, và đó là sức mạnh cơ bản đằng sau mọi tài sản crypto.

Sunny Kin và Scott Nadal đã nói về cách mọi thứ được giữ an toàn và công khai với blockchain như thế nào trong bài viết “PPCoin: Peer-to-Peer Crypto-Currency with Proof-of-Stake”. Họ giải thích rằng blockchain hình thành bởi các khối và mỗi khối là mắt xích của chuỗi chứa bản đăng ký của bất kỳ giao dịch nào được thực hiện với tài sản crypto. Sau đó nó được kiểm tra và lưu trữ trong một hệ thống cho phép nó được phát triển dài thêm. Chính quá trình này tạo điều kiện cho sự bảo mật và an toàn luôn được duy trì mọi lúc.

Tất cả mọi thứ sinh ra đều có mục đích của nó

Tính hữu ích của tiền mã hóa có thể được xác định bởi một thuật ngữ được giải thích ở đầu bài viết này – tài sản. Không như tiền pháp định, đồng crypto không bị sụt giá do lạm phát. Nó ít liên quan đến ngoại hối và có vẻ giống vàng hơn. Điều đó có nghĩa là nó có thể tăng giá trị khi nhu cầu tăng lên. Tuy nhiên, không như vàng, tiền mã hóa còn có thể được sử dụng để thanh toán hàng hóa và dịch vụ.

Trong một bài viết năm 2013, “Bitcoin: A Primer for Policymakers”, Jerry Brito và Andrea Castillo lập luận rằng tính lưỡng dụng của tài sản crypto (vừa là một cách lưu trữ giá trị vừa là một phương tiện thanh toán) đã khiến nó trở nên phổ biến. Sự phi tập trung hóa nền kinh tế cùng với khả năng tránh thuế, chống lạm phát và sự lưỡng lự ở các địa phương nói lên rằng bất cứ ai cũng có thể tiết kiệm tiền dưới dạng token và rút tiền khi nền kinh tế địa phương được cải thiện. Đó là lý do tại sao tài sản crypto trở thành cơn sốt gần đây nhất ở Phố Wall.

Các đặc trưng của tiền mã hóa

Blockchain phi tập trung

Tiền mã hóa sử dụng blockchain để đặt lệnh giao dịch. Blockchain là cách tốt nhất (và có lẽ là duy nhất) để duy trì sự đồng thuận về trạng thái của một bản ghi trong một mạng lưới phi tập trung và không dựa trên niềm tin. Nếu một loại tiền dựa trên niềm tin dưới dạng một bản ghi được lưu trữ và quản lý tập trung thì nó đơn giản không phải là tiền mã hóa (đó là lý do tại sao PayPal và SWIFT không phải tiền mã hóa).

Lưu ý: Để có một blockchain phi tập trung, không dựa trên niềm tin, không cần phải được phép, bạn cần ba thành phần chính:

  • Cách mã hóa.
  • Một mạng cấu trúc phân tán.
  • Một cơ chế đồng thuận (chẳng hạn như thuật toán Proof-of-Work hay thuật toán Proof-of-Stake).

Được sử dụng như tiền

Đến đây, bài viết này đã tập trung vào vế “crypto” của tiền mã hóa, nhưng vế “tiền” cũng quan trọng không kém. Dù blockchain phù hợp một cách tự nhiên với các hệ thống tiền tệ nhưng nhiều nỗ lực vẫn đang được thực hiện để áp dụng chúng cho các chức năng khác (chẳng hạn như gán nhãn thời gian và lưu giữ hồ sơ). Dù hệ thống như vậy có thể hữu ích nhưng nó không thể được xem là tiền mã hóa nếu nó không có chức năng tiền tệ.

Phần mềm chạy trên công nghệ kỹ thuật số

Bên cạnh crypto, công nghệ máy tính và kết nối mạng rất cần thiết đối với chức năng của tiền mã hóa. Loại tiền này là phần mềm, nhưng nó phụ thuộc vào phần cứng máy tính và mạng. Có thể cần thêm những khía cạnh vật lý khác tùy theo từng loại tiền mã hóa nhất định (chẳng hạn như thẻ RFID hoặc sự hỗ trợ của các kim loại quý).

Tiền phi-crypto

Theo định nghĩa được cải tiến, chúng ta thấy rằng nhiều hệ thống thanh toán điện tử hiện nay không đủ điều kiện để gọi là tiền mã hóa.

Một ví dụ quan trọng là Ripple (XRP), được phát hành bởi một công ty kiểm soát tất cả các giao dịch. Nếu Ripple có chứa các thành phần mã hóa crypto thì thẻ tín dụng cũng vậy.

Theo định nghĩa đó, các token ICO cũng không phải là tiền mã hóa. Một hợp đồng thông minh duy nhất chịu trách nhiệm phát hành token ICO, vì vậy nên hệ thống này không thể được xem là “phi tập trung”, ngay cả khi nó được “bảo mật bằng crypto”.

Lightning Networks cũng không phải tiền mã hóa. Nó thiếu hệ thống blockchain của riêng mình và dựa vào chuỗi đồng coin bên dưới để khởi tạo và thực hiện các thanh toán. Nếu giao thức Lightning Network của Bitcoin thành công, điều đó sẽ làm nổi bật các đặc tính quan trọng của tiền mã hóa: an toàn, phi tập trung và bất biến. Và nó sẽ chuyển những đặc điểm thứ cấp của chúng (chẳng hạn như tốc độ và khả năng mở rộng) sang Lightning Networks cũng như các giải pháp phân lớp khác.

Các “blockchain được phép” (permissioned blockchain) thường được các công ty hoặc các ngân hàng (trung ương) đề xuất, do việc truy cập đọc và viết về chúng bị hạn chế bởi những bên phê duyệt. Vì tính chất hạn chế của loại blockchain này, chúng không thể được xem là tiền mã hóa thực sự.

Thuật ngữ tiền mã hóa được “đúc” nên để mô tả Bitcoin, vì vậy nên tốt nhất là chỉ áp dụng nó cho các hệ thống tương tự như Bitcoin về cơ bản. Khi mở rộng định nghĩa này để phù hợp với mọi loại tiền bước vào CoinMarketCap (hoặc thậm chí các đồng tiền sắp tới do nhà nước hoặc ngân hàng kiểm soát), thuật ngữ này trở nên quá rộng và mất đi ý nghĩa của nó.

Thuật ngữ được đề nghị cho các loại tiền phi-crypto này là “token” hoặc “tài sản kỹ thuật số”.

Bài dịch độc quyền của CIC

Leave a comment